สายอากาศ Trap Dipole มันทำงานอย่างไร ?

สายอากาศต้นเดียว ที่สามารถใช้ได้ดีทุกความถี่ ใคร ๆ ก็อยากได้ สำหรับย่าน HF แล้ว นักวิทยุจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนช่วงความถี่ในการออกอากาศ ตามสถาวะแวดล้อม แต่ถ้าสายอากาศที่ใช้มีแค่ ช่วงความถี่เดียว ก็ไม่สามารถเปลี่ยนความถี่เพื่อออกอากาศได้ ทางออกหนึ่งคือใช้ ATU แต่สำหรับท่านที่ไม่อยากใช้ ATU ไม่อยากปรับจูน ไม่อยากชื้อแบบแพง ๆ มาเล่น ก็ยังมีอีกทางออกคือ สายอากาศแบบ Trap

สายอากาศ Trap Dipole มันทำงานอย่างไร ?

 

ในที่นี้จะพูดถึง สายอากาศ Dipole แบบ Trap วงจร Trap เป็นวงจร Resonance แบบ ขนาน ทำได้จาก ขดลวด หรือจากสายนำสัญญาณ ตัวอย่างจากรูปเป็นสายอากาศ Trap Dipole 3 ย่านความถี่ คือย่าน 20 ,15 และ 10 เมตร กรอบสี่เหลียมในแต่ละรูป แทนวงจร Trap แต่ละชุด วงจร resonance แบบ ขนาน นี้จะมีคุณสมบัตคือ ที่ความถี่ resonance จะมี impedance สูงสุด เปรียบเสมือนว่า วงจรได้ขาดออกจากกัน (Open Circuit) กรณีที่ความถี่ใช้งาน สูง วงจรนีี้จะมีค่า Capacitive ในทางกลับกัน ถ้าความถี่ต่ำ จะมีค่าเป็น inductive

สายอากาศ Dipole แบบ Trap

ความยาว X เป็นความยาวของสายอากาศ 1/2 lambda ของความถี่สูงสุดที่เราออกแบบ ในที่นี้คือย่านความถี่ 10 เมตร จงจร Trap หมายเลข 1 จะ resonance ที่ความถี่ย่านนี้

ความถี่ resonance ลำดับต่อมา ก็คือย่าน 15 เมตร วงจร Trap หมายเลข 1 ที่ความถี่ต่ำกว่า จะเหมือนการใส่ inductive reactance (เหมือน Loading Coil ที่ทำหน้าที่ลดความยาวของสายอากาศลง) วงจร Trap หมายเลข 2 จะ resonance ที่ความถี่ย่านนี้ ความยาวในส่วน Z จะโดนตัดไป คงเหลือไว้แต่ ความยาว X และ Y

สุดท้ายที่ความถี่ย่าน 20 เมตร (ยาวที่สุด) เหมือนเดิมครับ Trap 1 และ Trap 2 จะทำหน้าที่เป็น Loading Coil ความยาวทั้งหมด X,Y และ Z จะ Active โดยรวมแล้วจะได้เท่ากับ 1/2 lambda ของความถี่ย่าน 20 เมตร

สายอากาศแบบ Trap จะมีข้ออีกอย่างคือ จะมีความยาวน้อยกว่า Dipole แบบ 1/2 lambda ทั่วไป เพราะมี Loading Coil เป็นตัวช่วยลดความยาว แต่ก็มีข้อเสียเหมือนกันครับ เช่น มีการสูญเสียใน Trap ความถี่ที่เหมาะสมในการใช้งานควรจะเป็น harmonic กัน ในการและ Bandwidth น้อยกว่า สายอากาศแบบ Full - size

ตัวอย่าง วงจร Trap

ตัวอย่าง วงจร Trap

ตัวอย่าง วงจร Trap

หลายท่านอาจจะมองหาตัว Capacitor ว่ามันอยู่ตรงไหน มองไปมองมาก็เห็นแต่ Coil ในการพัน Coil จะมีค่า capacitance ค่าน้อย ๆ แอบแฝงอยู่ด้วยครับ ลองดูภาพด่านล่างประกอบ

มีสายอากาศไดโพล แบบหลายย่านความถี่อีกแบบครับ

รูปสายอากาศ Multiband Dipole

รูปสายอากาศ Multiband Dipole แบบ paralleled dipoles ความยาวของสายแต่ละคู่จะยาวเท่ากับ 1/2 lambda ซึ่งแต่ละความถี่จะยาวไม่เท่ากัน จึงต้องใช้สายหลาย ๆ เส้นมาขนานกันเหมือนในรูป

บทความที่เกี่ยวข้อง

 

 

HS8JYX ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 99/31 ถ.เจริญสุข ต.ปากน้ำ อ.เมือง จ.กระบี่ 81000